NATO

PROGRAM NAUKOWY NATO

Program Naukowy NATO powstał w 1958 roku wraz z powołaniem Komitetu Naukowego NATO. Ministrowie spraw zagranicznych Norwegii (Lange), Włoch (Martino) i Kanady (Pearson) - członkowie Komitetu ds. Nie-militarnej Współpracy NATO, inicjatora powołania tego programu - zauważyli, że postęp w nauce i technice będzie decydującym czynnikiem bezpieczeństwa narodów i ich pozycji w stosunkach międzynarodowych.

Do wspierania nauki i techniki przywiązuje się w NATO od ponad czterdziestu lat dużą wagę. Czuwa nad tym Komitet Naukowy NATO, a formy pomocy, powstałe u zarania tej akcji, pozostały do dzisiaj w niemal nie zmienionej postaci: Advanced Study Institutes, Collaborative Research Grants i Science Fellowships. Z biegiem lat dodano do tej grupy nowe rodzaje grantów. Na początku lat 90-tych wspieranie nauki i techniki rozszerzono na tzw. kraje partnerskie NATO, wśród których znalazła się i Polska. W chwili obecnej, poza nielicznymi wyjątkami, granty w ramach tego programu przyznawane są wyłącznie na współpracę pomiędzy krajami partnerskimi a krajami NATO. W działania Programu zaangażowanych jest corocznie ok. 13.000 naukowców.

Programem Naukowym NATO kieruje Komitet Naukowy NATO złożony z reprezentantów wszystkich krajów członkowskich. Komitetowi służą pomocą tzw. panele doradcze, których członkowie - międzynarodowi eksperci - dbają o wysoki poziom naukowy całego Programu.

Program Naukowy NATO składa się z czterech tzw. podprogramów:

1/ Science Fellowships,

2/ Cooperative Science and Technology,

3/ Research Infrastracture Support,

4/ Science for Peace.

ad 1/ Science Fellowships to 4 rodzaje stypendiów naukowych umożliwiających naukowcom z krajów partnerskichprowadzenie lub kontynuowanie badań w krajach NATO i vice-versa. Stypendia dzielą się na:

- Basic Fellowships,

- Advanced Fellowships,

- Senior Fellowships,

- Senior Guests Fellowships.

ad 2/ W ramach tego podprogramu, mającego na celu inicjowanie i utrwalanie więzi naukowych między krajami partnerskimi i NATO, wspiera się :

Advanced Study Institutes (ASI) - zwykle 10-dniowe spotkania 60 - 80 uczestników (z doktoratem) pracujących pod kierunkiem 12-15 wykładowców, zorientowane na wymianę najświeższych informacji naukowych i zacieśnienie zawodowych więzi między naukowcami. Wsparcie przeznaczone na pokrycie kosztów organizacyjnych, przejazdy i utrzymanie wykładowców oraz częściowe pokrycie kosztów uczestnictwa pozostałych osób.

Advanced Research Workshops (ARW) - zwykle 2-5 dniowe spotkania 20-50 ekspertów, będące swoistymi "burzami mózgów" mającymi na celu wniesienie istotnego wkładu do krytyki i rozwoju określonych dziedzin nauki. Wsparcie przeznaczone na koszty organizacyjne, pokrycie kosztów przejazdu i pobytu "kluczowych" ekspertów oraz częściowe pokrycie kosztów uczestnictwa pozostałych osób.

Kierownictwo w/w przedsięwzięć spoczywa w rękach dwóch dyrektorów: jednego z kraju partnerskiego, drugiego z NATO. Kalendarium spotkań ARW i ASI można znaleźć w Internecie pod adresem http://www.nato.int/science

(hasło: 1999 Calendar of ARW (ASI) Meetings). Osoby zainteresowane problematyką poszczególnych ARW czy ASI mogą otrzymać od kierujących nimi dyrektorów granty na koszty podróży i pobytu ( adresy dyrektorów w kalendarium). Chcący organizować ARW lub ASI winni przygotować stosowną dokumentację - formularze w Internecie - i złożyć ją w terminach wskazanych w kalendarium rozpatrywania wniosków.

Collaborative Linkage Grants (CLG) - mają na celu ułatwienie współpracy naukowców i zespołów naukowych. Wsparcie przeznaczone na pokrycie kosztów wizyt wzajemnych w przeciągu 1-2 lat (max. 5-osobowych zespołów) w ramach prac nad wspólnym projektem.

Experts Visits (EV) - mają na celu umożliwienie wysokiej klasy specjalistom wymianę i korzystanie z doświadczeń zagranicznych partnerów. Wsparcie przeznaczone na pokrycie kosztów podróży i pobytu (od kilku dni do jednego miesiąca) w ramach prac nad projektem.

Cooperative Science and Technology Sub-Programme skupia swą uwagę na n/w dziedzinach nauki:

(matematyka, fizyka, technologia materiałów, chemia, technologia informatyczna, nauki inżynieryjne),

- life science and technology ( biologia, rolnictwo,

technologia żywności, nauki medyczne i behawioralne),

- environmental and earth science and technology

(nauki o Ziemi, oceanografia, nauka o atmosferze i środowisku naturalnym),

- security-related civil science and technology (ochrona środowiska w aspekcie działań militarnych, technologie rozbrojeniowe).

ad 3/ Celem tego podprogramu jest wsparcie krajów partnerskich w tworzeniu bazy organizacyjnej i sprzętowej badań naukowych. W odróżnieniu od "kooperacyjnej" natury poprzednio omówionych podprogramów wsparcie jest tu jednokierunkowe - z krajów NATO do krajów partnerskich. Przedsięwzięcia obejmują dwie dziedziny:

- Computer Networking,

- Science and Technology Policy and Organization.

ad 4/ Celem Science and Peace jest wzmocnienie badań w krajach partnerskich pod kątem zastosowania ich w przemyśle lub ochronie środowiska. Działania objęte tym podprogramem mają połączyć badaczy, przemysł i użytkowników z krajów NATO i krajów partnerskich wokół projektów trwających od 3 - 5 lat.

Specjalne warunki uczestnictwa w Programie Naukowym NATO dla naukowców z Polski, Czech i Węgier.

W związku z oficjalnym wstąpieniem 12 marca br. Polski, Czech i Węgier do NATO, Komitet Naukowy NATO opracował specjalne warunki uczestnictwa w/w krajów w natowskim Programie Naukowym. Będą one obowiązywały przez trzy lata. Warunki te sprowadzają się do uznania specjalnego, "podwójnego" statusu trzech w/w krajów. Oznacza to, że pochodzący z nichnaukowcy mogą składać wnioski grantowe bądź jako przedstawiciele krajów NATO, bądź przedstawiciele krajów partnerskich.

Wszelkie informacje na temat Programu Naukowego

NATO można znaleźć w Internecie pod adresem: http://www.nato.int/science

Jerzy Laskowski
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu