Wsparcie aktywności badawczo-rozwojowej MŚP

Europejskie doświadczenia

Komisja Europejska na wielu płaszczyznach stara się wzmacniać rolę, jaką mają do spełnienia przedsiębiorcy z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w kształtowaniu innowacyjności europejskiej gospodarki. Jedną z kluczowych inicjatyw, które mają przysłużyć się osiągnięciu powyższego celu był zakończony w grudniu 2011 roku projekt MaPEeR SME. Był on finansowany ze środków 7. Programu Ramowego UE i realizowany przez konsorcjum 15 instytucji partnerskich działających w 27 państwach UE oraz w Bośni i Hercegowinie. Polskę w zespole projektowym reprezentował Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Głównym założeniem projektu było zwiększenie stopnia uczestnictwa europejskich MŚP w programach badawczo-rozwojowych (B+R) i innowacyjnych poprzez szereg działań wspierających. W ramach MaPEeR SME stworzono bazę danych zawierającą informacje o kierowanych do przedsiębiorców kluczowych programach wsparcia działań B+R oraz innowacji. Wybrane programy zostały dokładnie opisane i pogrupowane geograficznie dając w ten sposób interesujący obraz podejścia poszczególnych państw europejskich do kwestii wspomagania innowacyjności MŚP.

Opinie MŚP

Instytucje tworzące konsorcjum projektu dotarły do blisko tysiąca europejskich przedsiębiorców (zarówno aktywnych, jak i nieaktywnych w sferze B+R) z pytaniami dotyczącymi ich opinii w kwestii zewnętrznej pomocy dla firm, które są zainteresowane prowadzeniem badań, tworzeniem innowacji i działaniami rozwojowymi. Przedsiębiorcy poprzez serię wywiadów i badań ankietowych wskazali, jakie są ich potrzeby i odczuwalne bariery względem uczestnictwa MŚP w programach wsparcia działalności B+R. Opinie przedsiębiorców zostały zebrane i przeanalizowane, a następnie opublikowane w postaci 28 raportów (jeden dla każdego z państw, z którego pochodzili badani przedsiębiorcy).

Rekomendacje ekspertów

Wiedza wygenerowana podczas analizy programów wsparcia MŚP w sferze B+R opatrzona komentarzami i uwagami przedsiębiorców była ponadto wykorzystana przez Europejski Panel Ekspertów ds. MŚP. Jest to międzynarodowa grupa ekspercka utworzona z inicjatywy projektu MaPEeR SME w celu wypracowania zestawu rekomendacji dotyczących kształtowania programów stymulujących aktywność MŚP w sferze B+R.

W rezultacie prac Panelu, w którego skład wchodzą reprezentanci świata nauki, biznesu i polityki z całej Europy, powstał obszerny raport zawierający zestaw rekomendacji odnośnie tworzenia programów wsparcia aktywności B+R przedsiębiorców z sektora MŚP. Dzięki pracy konsorcjum projektu MaPEeR SME wiemy, że państwa europejskie powinny stymulować działania badawczo-rozwojowe przedsiębiorców za pomocą programów i środków wsparcia tworzonych zgodnie z poniższymi wskazówkami.

1. Należy wdrażać dobre praktyki oparte na tzw. otwartej innowacji w celu wzmacniania współpracy badawczej na linii MŚP-MŚP bądź MŚP – duże firmy.

2. Warto uściślić kryteria podziału firm na grupy: mikro, małe i średnie, które kwalifikują przedsiębiorstwa do poszczególnych rodzajów programów wsparcia działań B+R (nie tylko liczba zatrudnionych czy roczny obrót determinują możliwości badawcze i innowacyjne MŚP).

3. Przedsiębiorcy wnioskują o dostosowanie wymogów programów wsparcia i oczekiwań względem rezultatów projektów B+R do specyfiki MŚP. Zamiast „doskonałości naukowej” powinno się oceniać firmy za „jak najlepsze wykorzystanie rezultatów badań na rzecz gospodarki i społeczeństwa”.

4. MŚP oczekują wprowadzenia jednorodnych (w przypadku różnych konkursów) i stałych (w przypadku kolejnych edycji) zasad rozliczeń finansowych projektów B+R.

5. Kolejną rekomendacją Panelu jest wprowadzenie wymogu udziału pewnej liczby MŚP w dużych inicjatywach B+R, takich jak przykładowo Europejskie Platformy Technologiczne.

6. Współczesne programy wsparcia innowacji, badań i rozwoju muszą wymagać od konsorcjów realizujących projekty prowadzenia działań urynkawiających otrzymane rezultaty badań.

7. Należy promować nie tylko regionalne i krajowe programy wsparcia B+R wśród MŚP, ale także pomagać przedsiębiorcom włączać się w europejskie programy badawcze kierowane do firm.

8. Państwa europejskie powinny zwrócić szczególną uwagę na wspieranie „małych” projektów badawczych realizowanych przez niewielkie konsorcja, w których główną rolę odgrywają MŚP.

9. Propagowanie w przestrzeni publicznej przykładów MŚP, które odniosły sukces angażując się w działania B+R, doskonale przemawiają do przedsiębiorców i przekonują do postaw proinnowacyjnych.

10. Wychodząc naprzeciw potrzebom MŚP można wprowadzić do procedury ewaluacyjnej konkursów B+R etap oceny wstępnej koncepcji projektu badawczego. MŚP z niskimi szansami na uzyskanie wsparcia zostanie odsunięte od dalszej procedury konkursowej i uniknie zaangażowania się w praco i czasochłonny proces aplikacji o dofinansowanie działań B+R.

11. Współpraca na linii MŚP – uniwersytet jest wciąż w wielu miejscach Europy zbyt rzadka. Studenci i ich wykładowcy powinni poznać specyficzne cele i metody działania MŚP (np. poprzez czasową pracę badawczą na rzecz MŚP wykonywaną w siedzibach firm).

12. Zasady uczestnictwa w programach wsparcia aktywności B+R powinny zwięźle i jasno określać zakres obowiązków MŚP decydującego się na realizację projektu w danym programie.

13. Proces oceny wszystkich projektów B+R w Europie powinien uwzględniać kluczową rolę przedsiębiorców w gospodarce (np. poprzez powszechne włączanie przedstawicieli MŚP do procesu oceny projektów B+R).

14. MŚP postulują udostępnienie im możliwości uzupełniania otrzymanych grantów badawczych środkami pochodzącymi z pożyczek udzielanych firmom na preferencyjnych warunkach.

15. Przedsiębiorcy, którzy osiągnęli sukces w regionalnych i/lub krajowych programach wsparcia B+R powinni być premiowani w procesie oceny wniosków podczas starania się o dofinansowanie projektu z budżetu programu B+R na szczeblu europejskim.

16. Europejski Panel Ekspertów ds. MŚP proponuje, żeby każde konsorcjum realizujące projekt B+R miało możliwość uzyskania dodatkowych funduszy w ramach programu, w którym bierze udział, w przypadku dołączenia MŚP do konsorcjum już w czasie trwania projektu.

17. Warto powielać na gruncie krajowym sprawdzone praktyki europejskie w dziedzinie wspierania aktywności B+R przedsiębiorców i je dalej udoskonalać – za przykład może posłużyć program EUROSTARS.

18. MŚP w samych superlatywach wypowiadają się o pomyśle utworzenia specjalnego funduszu umożliwiającego studentom odbycie staży w wysoko innowacyjnych przedsiębiorstwach.

19. Zdaniem przedsiębiorców widoczna jest potrzeba edukacji znaczącej części kadr instytucji zarządzających programami wsparcia B+R (zwłaszcza w zakresie oceny innowacyjności propozycji projektowych).

Oczekiwania firm

Europejski Panel Ekspertów ds. MŚP bazując na badaniach przeprowadzonych w ramach projektu MaPEeR SME zwraca ponadto uwagę na potrzebę realizacji dodatkowych postulatów przedsiębiorców odnośnie wsparcia ich aktywności B+R. MŚP w pierwszej kolejności oczekują:

• podniesienia wartości dofinansowania dla MŚP,
• częstszych i bardziej regularnych wypłat kolejnych transz dofinansowania,
• mniej licznych i sprawnie realizowanych (zwłaszcza pod biorąc pod uwagę czas trwania) audytów finansowych,
• eliminowania praktyk włączania MŚP do konsorcjów (aplikujących o realizację projektów B+R) tylko w celu spełnienia kryteriów formalnych konkursu (udział MŚP nie jest uzasadniony rzeczywistą aktywnością MŚP w przyszłym projekcie B+R),
• wprowadzenia ulg podatkowych dla MŚP aktywnych w sferze B+R,
• zapewnienia MŚP (z zwłaszcza firmom w kategoriach wielkości: mikro i małe), które chcą uczestniczyć w projektach B+R zewnętrznego doradztwa zarówno podczas aplikacji, jak i w czasie trwania projektu,
• wspierania MŚP w dziedzinie ochrony praw autorskich związanych z uczestnictwem w projekcie B+R.

Konsorcjum MaPEeR SME bezpłatnie udostępnia wygenerowaną w ramach projektu wiedzę wszystkim zainteresowanym podniesieniem aktywności B+R firm z sektora MŚP. Na stronie internetowej http://mapeer-sme.eu znajdują się raporty dotyczące analiz programów wsparcia B+R w Europie oraz opinii przedsiębiorców odnośnie aktywizacji MŚP w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji. Wszystkie dokumenty zostały sporządzane w wersjach ogólnych (raporty zbiorcze) i krajowych (dla każdego z państw UE oraz Bośni i Hercegowiny). Instytucje partnerskie konsorcjum MaPEeR SME zachęcają do zapoznania się z rezultatami projektu i wykorzystania zawartej w nich wiedzy w procesie wspierania tych firm, które chcą być innowacyjne i rozwijać się poprzez badania.

Paweł Kaczmarek
Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji UAM

Instytuty Wspólnotowego Centrum Badawczego

Pewnego razu w Isprze…

W codziennej pracy w Regionalnym Punkcie Kontaktowym każdy z nas słyszy o Instytutach Wspólnotowego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (Joint Research Centre – JRC), jednak mało kto wie, jak taka struktura funkcjonuje. Postanowiliśmy zatem odwiedzić Isprę – małą miejscowość we Włoszech, gdzie umiejscowione są 3 jednostki: Instytut Ochrony i Bezpieczeństwa Obywateli (IPSC), Instytut Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju (IES), Instytut Zdrowia i Ochrony Konsumenta (IHCP). Pozostałe Instytuty wchodzące w skład JRC znajdują się w Gees (Belgia), Karlsruhe (Niemcy), Petten (Holandia) i Sewilli (Hiszpania). Głównym celem prac badawczych prowadzonych w laboratoriach Wspólnotowego Centrum Badawczego jest wspieranie polityki Unii Europejskiej.

Pod koniec listopada pojechaliśmy do Ispry z krótką wizytą studyjną. Wybraliśmy się w trójkę: Małgorzata Sokołowska i Katarzyna Banyś z RPK Wrocław oraz Adam Głuszuk z KPK. Głównym celem naszej wizyty były rozmowy z naukowcami polskiego pochodzenia pracującymi w Isprze. Cel ten udało się zrealizować dzięki pomocy Barbary Piotrowskiej z Instytutu Zdrowia i Ochrony Konsumenta.

Naszą pierwszą rozmówczynią była pani Barbara Werner z Instytutu Energii i Transportu, z Działu Energii Odnawialnych. Pani Barbara obroniła doktorat na Politechnice Wrocławskiej i pracuje na 3-letnim kontrakcie typu Grantholder contract. Główną tematyką jej pracy jest energia odnawialna. Następnie udaliśmy się do pani Małgorzaty Derdy z Instytutu Zdrowia i Ochrony Konsumenta pracującej w dziale Chemical Assessment and Testing, która zajmuje się bezpieczeństwem w sektorze żywieniowym. W ramach tego samego Instytutu i Działu odwiedziliśmy również panią Małgorzatę Piechę, która pochodzi z Gdańska, a obecnie zajmuje się ochroną konsumenta w zakresie bezpieczeństwa kosmetyków.

Naszą kolejną rozmówczynią byłą pani Iwona Wilk-Zasadny z Instytutu Zdrowia i Ochrony Konsumenta działu Validation of Alternative Methods. Absolwentka biotechnologii na Politechnice Wrocławskiej bada możliwość zastosowania metod alternatywnych dla wykorzystania zwierząt w badaniach toksykologicznych. W dalszej kolejności przemieściliśmy się do działu Monitoring Agricultural Resources Instytutu Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju, gdzie spotkaliśmy panią Wiesławę Kasperską-Wołowicz i pana Jędrzeja Bojanowskiego. Celem ich pracy jest naukowe i techniczne wsparcie polityki rolnej Unii Europejskiej (projekt MARS). Pozostając w tematyce obserwacji Ziemi udaliśmy się do pana Macieja Łopatki (również posiadającego indeks Politechniki Wrocławskiej) z działu Global Environment Monitoring. Naukowiec ten jest znakomitym przykładem mobilności międzynarodowej i międzysektorowej. Obecnie zajmuje się obserwacją Ziemi przez satelity w kontekście zmian klimatycznych oraz modelowaniem matematycznym procesów radiacji. Na końcu odwiedziliśmy panią Agnieszkę Kinsner-Ovaskainen z Instytutu Zdrowia i Ochrony Konsumenta, działu Nanobiosciences, która w odróżnieniu od większości naszych rozmówców pracuje w Isprze na stałym kontrakcie. Jest lekarzem z Warszawy, a obecnie zajmuje się m.in. znakowanymi nanocząstkami, wykorzystywanymi np. w obrazowaniu nowotworów.

Wyjazd uznajemy za bardzo owocny. Poznane osoby (zwłaszcza te pochodzące z Wrocławia) planujemy zaprosić w 2012r. jako gości specjalnych na szkolenia dla naukowców zainteresowanych możliwościami pracy we Wspólnotowym Centrum Badawczym.

Małgorzata Sokołowska, RPK, WCTT, Politechnika Wrocławska

Przy okazji chciałabym podziękować wszystkim współpracownikom z sieci Krajowego Punktu Kontaktowego, bowiem od stycznia 2012r. na stanowisko kierownika RPK we Wrocławiu powraca Katarzyna Banyś (katarzyna.banys@pwr.wroc.pl).

Technologie informacyjne i polityka

Konkurs 2012

Na początku lutego 2012r. zostanie otwarty kolejny, szósty już konkurs w ramach Programu CIP-ICT PSP – Programu na rzecz Wspierania Polityki dotyczącej Technologii Informacyjnych i Komunikacyjnych (Information Communication Technologies – Policy Support Programme, ICT-PSP), w Programie Konkurencyjność i Innowacje.

Konkurs będzie trwał do połowy maja. Przewidywany budżet (na wszystkie tematy) wynosi 127 mln euro.

Pomimo, iż do oficjalnego otwarcia konkursu i publikacji dokumentów na stronach Komisji Europejskiej pozostało jeszcze trochę czasu, znamy tematy, które z dużym prawdopodobieństwem pojawią się w zbliżającym się konkursie.

UWAGA!
Prosimy pamiętać, iż do czasu oficjalnego ogłoszenia konkursu, podane niżej informacje są nieoficjalne i mogą ulec zmianom.

Przewidywane zagadnienia konkursu CIP-ICT PSP 2012

Temat 1: Technologie ICT na rzecz inteligentnych miast

Zagadnienia:

• inteligentna infrastruktura cyfrowa na rzecz oszczędności energetycznej,
• inteligentne systemy transportowe na rzecz mobilności,
• usługi internetowe na rzecz inteligentnych miast.

Temat 2: Treści cyfrowe, otwarty dostęp do informacji

Zagadnienia:

• europejska biblioteka cyfrowa – Europeana,
• otwarte dane i otwarty dostęp do informacji naukowych (informacja geograficzna, informacja naukowa),
• prawne aspekty informacji sektora publicznego i standardy otwartych danych,
• otwarty dostęp do zasobów cyfrowych,
• usługi e-learningowe dla matematyki i nauk ścisłych.

Temat 3: Technologie ICT dla zdrowia, komfortowego funkcjonowania osób starszych oraz integracji

Zagadnienia:

• usługi i aplikacje ICT na rzecz zintegrowanej opieki zdrowotnej,
• innowacje na rzecz promocji zdrowia i aktywnego starzenia się,
• technologie ICT na rzecz zapobiegania upadkom osób starszych,
• technologie ICT asystujące w życiu codziennym osób starszych,
• systemy nawigacji dla osób starszych,
• usługi w telemedycynie,
• interoperacyjne systemy w dziedzinie zdrowia,
• stworzenie grupy zainteresowanych tematem European Innovation Partnership on Active & Healthy Ageing.

Temat 4: Technologie ICT na rzecz innowacyjnej administracji i usług publicznych

Zagadnienia:

• rozszerzenie projektu HeERO (w dziedzinie eCall) o nowych partnerów,
• rozszerzenie projektu eCODEX (w dziedzinie eJustice) o nowych partnerów,
• podstawowe usługi międzysektorowe w administracji publicznej.

Temat 5: Systemy bezpieczeństwa w e-usługach

Zagadnienia:

• bezpieczeństwo w sieci (Cybersecurity),
• cyberprzestępczość,
• wykrywanie, zapobieganie i eliminowanie zagrożeń w sieci,
• budowanie społeczności w zakresie wymiany informacji i skutecznego reagowania na zagrożenia w sieci,
• mobilne aplikacje dla biznesu (Mobile cloud for business applications),
• udział systemów satelitarnych na rzecz 100% zapewnienia dostępu do szerokopasmowego Internetu w Europie.

Zasady uczestnictwa i sposoby finansowania można znaleźć w broszurce informacyjnej: www.cip.gov.pl/broszurka-cip-ict-psp-w-7-krokach,new_p,ictpsp,3.html,345 oraz na stronie Komisji Europejskiej: http://ec.europa.eu/information_society/activities/ict_psp .

Małgorzata Szołucha, KPK